Tinjauan Penggunaan Herba dalam Perubatan Tradisi Cina di Kedai-kedai Sinseh Terpilih
Draf Laporan Awal
Mei 1999
Penyelidik :
Mary Sintoh (Penyelia Industri) & Simon Tay Hoi Leong (Penyelidik)
Abstrak
Kajian ke atas penggunaan herba dalam perubatan tradisi Cina telah dijalankan bermula 5 April hingga 22 Mei 1999. Dalam kajian ini, beberapa buah kedai sinseh telah dipilih untuk ditemuduga. Kawasan yang terlibat adalah sekitar Kota Kknabalu, Tuaran dan pekan Beaufort. Kajian mendapati kebanyakan kedai sinseh menjual ubat herba yang hampir serupa. Penyakit-penyakiit yang biasa dirawat pula termasuklah sakit perut, gastrik, keracunan makanan, demam, sesak nafas, rawatan selepas bersalin, batuk, penyakit kulit, kerongkong, pendarahan, darah tinggi, sakkiiit tulang,, kencing manis dan sebagainya.
Ubat herba yang paling banyak dijual pula adalah untuk membuang panas dan angin. Bagi ubat herba untuk membuang panas, jenis herba yang biasa digunakan ialah seperti Lue Men Cha, Yun Fah, Ching Chai, Pok Hze, Wong Lau Kin, Lo Han Kuo, Ho Fo Chau, Ham Chau dan Chuk Yat. Bagi mengubati kencing manis pula, Hoi Chau dan Shi Yu Peh biasa digunakan. Hon Chung, Ton Kui, Wong Khi pula biasa digunakan untuk merawat sakit tulang.
Kesemua jenis herba ini boleh didapati di kedai sinseh. Tetapi perlu diingatkan bahawa harga bagi setiap herba ini ada yang murah dan ada yang amat mahal. Ini adalah disebabkan semua jenis herba ini adalah diimport dari Negara China. Herba ini biasa dijual dalam sukatan gram dan bergantung kepada kualitinya.
Senarai Tumbuhan Ubatan
Jadual di bawah menunjukkan sebahagian daripada senarai herba yang ada dijual di kedai-kedai terpilih sekitar Kota Kinabalu, Tuaran dan Beaufort.
NAMA HERBA |
SUMBER |
KEGUNAAN |
CARA PENGGUNAAN |
KATEGORI UBAT |
| 1.Pau Chai | Hongkong |
Sakit perut |
Dimakan |
Tonik |
| 2.Tien Ta Yao Gin | China |
Lebam |
Disapu |
Tonik |
| 3.Ching Phe | China |
Selesema |
Diminum |
Pernafasan |
| 4.Fung Fa Yu | China |
Sakit tulang |
Disapu |
Tonik |
| 5.Muk Kua | China |
Sakit pinggang |
Diminum |
Tonik |
| 6.Shan Cha | China |
Darah tinggi |
Diminum |
Tonik |
| 7.Yu Che | China |
Sakit tulang |
Diminum |
Tonik |
| 8.Pai Yoa | China |
Luka |
Disapu |
Tonik |
| 9.Pau Chi Yen | Hong Kong |
Keracunan |
Diminum |
Penghadaman |
| 10.Ngoi Kam San | China |
Demam |
Diminum |
Tonik |
| 11.Yin Chiao | China |
Demam |
Diminum |
Tonik |
| 12.Loong Kai Siew | China |
Pendarahan |
Disapu |
Tonik |
| 13.Pai Yao | China |
Pendarahan |
Disapu |
Tonik |
| 14.Chuan Kung | China |
Pening |
Diminum |
Tonik |
| 15.Pak Chi | China |
Pening |
Diminum |
Tonik |
| 16.Tien Ma | China |
Pening |
Diminum |
Tonik |
| 17.Hsiao Ken | China |
Asma |
Diminum |
Pernafasan |
| 18.Shi Kua Suang | China |
Kerongkong |
Disembur |
Pernafasan |
| 19.Han Yuk Sui | Jepun |
Sakit mata |
Dititis pada mata |
Tonik |
| 20.Jin Sheng Luk Pha | China |
Tulang |
Dimakan |
Tonik |
| 21.Yu Che | China |
Tulang |
Diminum |
Tonik |
| 22.Che Lad | China |
Lepas bersalin |
Diminum |
Tonik |
| 23.Chu Kong At Yen | China |
Darah tinggi |
Diminum |
Tonik |
| 24.Shan Cha | China |
Darah tinggi |
Diminum |
Tonik |
| 25.Tian Miau Yen | China |
Kencing manis |
Diminum |
Tonik |
| 26.Shien Yuk Sui | China |
Kurap |
Diminum |
Tonik |
| 27.Li Wong | China |
Panau |
Disapu |
Tonik |
| 28.Chi Hoi Kau | China |
Gatal-gatal |
Disapu |
Tonik |
| 29.Kui Chi | China |
Buang angin |
Diminum |
Tonik |
| 30.Siau Wu | China |
-Rambut -Tambah darah |
Diminum |
Tonik |
| 31.Tiu Cha | China |
Kuatkan pinggang |
Diminum |
Tonik |
| 32.Pek Khi | -Kecutkan nanah -Pernafasan -Vitamin |
-Tonik -Pernafasan |
||
| 33.Khi Zhe | China |
Vitamin |
Diminum |
Tonik |
| 34.Ho Fo Chau | China |
Buang panas |
Diminum |
Tonik |
| 35.Ham Chau | China |
Buang panas |
Diminum |
Tonik |
| 36.Chin Phe | China |
-Gastrik -Buang Angin |
Diminum |
Tonik |
| 37.Fu Chung | China |
Sakit pinggang |
Diminum |
Tonik |
| 38.Chuan Kiong | China |
Pening |
Diminum |
Tonik |
| 39.Sheshe Cao | China |
Buang panas |
Diminum |
Tonik |
| 40.Yok Choi | China |
Vitamin |
Diminum |
Tonik |
| 41.Phak Bok Khi | China |
-Jantung -Darah |
Tonik |
|
| 42.Lo Han Kuo | China |
Buang panas |
Diminum |
Tonik |
| 43.Wong Lo Kiat | China |
The berubat |
Diminum |
Tonik |
| 44.Ching Che | China |
-Selesema -Demam |
Diminum |
Tonik |
| 45.Fang Fung | China |
Buang angin |
Diminum |
Tonik |
| 46.Pok Hze | China |
-Selesema -Buang panas |
Diminum |
Tonik |
| 47.Chuan Kung | China |
Gatal |
Diminum |
Tonik |
| 48. Bak Kut The | China |
-Vitamin -Buang angin |
Diminum |
Tonik |
| 49.Tan Kui | China |
Tinggi darah |
Diminum |
Tonik |
| 50.Tau Zen | China |
Cuci darah |
Diminum |
Tonik |
| 51.Suk Thi | China |
Tinggi darah |
Diminum |
Tonik |
| 52.Chau Che Ming | China |
Tinggi darah |
Diminum |
Tonik |
| 53.Shio Fo Chau | China |
Tinggi darah |
Diminum |
Tonik |
| 54.Che Fua | China |
Tinggi darah |
Diminum |
Tonik |
| 55.Shen Zhe Ming | China |
Tinggi darah |
Diminum |
Tonik |
| 56.Sha Ren | China |
Sakit perut |
Diminum |
Tonik |
| 57.Fu Ling | China |
Gastrik |
Diminum |
Tonik |
| 58. Phai Shu | China |
Gastrik |
Diminum |
Tonik |
| 59.Shiang Fu | China |
Gastrik |
Diminum |
Tonik |
| 60.Mah Fuang | China |
Asma |
Diminum |
Tonik |
| 61.Han Lien Chau | China |
Kesuburan |
Diminum |
Tonik |
| 62.Shuang Zen Che | China |
Kesuburan |
Diminum |
Tonik |
| 63.Pai Sau | China |
Kesuburan |
Diminum |
Tonik |
| 64.Muk Kua | China |
Pinggang |
Diminum |
Tonik |
| 65.Sham Shu | China |
Pinggang |
Diminum |
Tonik |
| 66.Luk Yung | China |
Tinggi darah |
Diminum |
Tonik |
| 67.Chuk Yat | China |
Buang panas |
Diminum |
Tonik |
| 68.Wong Lau Kin | China |
Buang panas |
Diminum |
Tonik |
| 69.Wen Wo | China |
-Cantikkan kulit -Vitamin |
Diminum |
Tonik |
| 70.Lue Men Cha | China |
Buang panas |
Diminum |
Tonik |
| 71.Kim Kai | China |
Sakit perut |
Diminum |
Tonik |
| 72.Chuan Pui | China |
Batuk |
Diminum |
Tonik |
| 73.Kah Le Yin | China |
Buang angin |
Diminum |
Tonik |
| 74.Mah Ngah | China |
Sakit perut |
Diminum |
Tonik |
| 75.Chap Hok | China |
Sakit perut |
Diminum |
Tonik |
| 76.Kuang Fung | China |
Sakit perut |
Diminum |
Tonik |
| 77.Yun Fah | China |
Demam |
Diminum |
Tonik |
| 78.Hak Ket | China |
Pendarahan |
-Disapu -Diminum |
Tonik |
| 79.Pak Khit | China |
Pendarahan |
-Disapu -Diminum |
Tonik |
| 80.Mat Yok | China |
Pendarahan |
-Disapu -Diminum |
|
| 81.Chang Chau | China |
Kena air panas |
Disapu |
|
| 82.Chai Fu | China |
Pening |
Diminum |
|
| 83.Wong Kin | China |
Pening |
Diminum |
|
| 84.Chok Yot | China |
Pening |
Diminum |
|
| 85.Chok Khi | China |
Pening |
Diminum |
|
| 86.Cha Cen Chau | China |
-Lancarkan kencing -Buah pinggang |
Diminum |
|
| 87.Cak Sia | China |
-Lancarkan kencing -Buah pinggang |
Diminum |
|
| 88.Muk Tung | China |
-Lancarkan kencing -Buah pinggang |
Diminum |
|
| 89.Kah Lee Yin | China |
Asma |
Diminum |
|
| 90.Chak Shit | China |
Asma |
Diminum |
|
| 91.Sha Yin | China |
Asma |
Diminum |
|
| 92.Chang Chi Chi | China |
Asma |
Diminum |
|
| 93.Lo Kut Fah | China |
Sakit mata |
Diminum |
|
| 94.San Chi Chi | China |
Darah tinggi |
Diminum |
|
| 95.Pak Chi | China |
Darah tinggi |
Diminum |
|
| 96.Hon Chung | China |
Darah tinggi |
Diminum |
|
| 97.Liong Fat | China |
Sakit tulang |
Diminum |
|
| 98.Tong Kui | China |
Sakit tulang |
Diminum |
|
| 99.Chap Chok | China |
Sakit tulang |
Diminum |
|
| 100.Wong Khi | China |
Sakit tulang |
Diminum |
|
| 101.Chung Kin King | China |
Sakit tulang |
Diminum |
|
| 102.Fu Chung | China |
Sakit tulang |
Diminum |
Tonik |
| 103.Mau Chat | China |
Sakit tulang |
Diminum |
Tonik |
| 104.San Fo Tong | China |
Lepas bersalin |
Diminum |
Tonik |
| 105.Wu Kin Yen | China |
Lepas bersalin |
Diminum |
Tonik |
| 106.Mah Jum | China |
Lepas bersalin |
Diminum |
Tonik |
| 107.Choi Hung | China |
Lepas bersalin |
Diminum |
Tonik |
| 108.Hoi Tai | China |
Kencing manis |
Diminum |
Tonik |
| 109.Pak Sen | China |
Kurap |
Disapu |
Tonik |
| 110.Shah Chong Chi | China |
Kurap |
Disapu |
Tonik |
| 111.Liu Wong | China |
Panau |
Disapu |
Tonik |
| 112.Yun Fah | China |
Buang panas |
Diminum |
Tonik |
| 113.Ching Chai | China |
Buang panas |
Diminum |
Tonik |
| 114.MukTung | China |
Buang panas |
Diminum |
Tonik |
| 115.Mak Kah | China |
Tambah selera makan |
Diminum |
Tonik |
| 116.Shan Can | China |
Tambah selera makan |
Diminum |
Tonik |
| 117.Chuk Yih | China |
Buang panas |
Diminum |
Tonik |
| 118.Chuk Yat | China |
Buang panas |
Diminum |
Tonik |
| 119.Hoi Chau | China |
Kencing manis |
Diminum |
Tonik |
| 120.Shi Yu Peh | China |
Kencing manis |
Diminum |
Tonik |
| 121.Tien Ma | China |
Buang angin |
Diminum |
Tonik |
| 122.Yi Me | China |
Buang panas |
Diminum |
Tonik |
| 123.Khi Zhe | China |
Vitamin |
Diminum |
Tonik |
| 124.Yen Sen | China |
Buang angin |
Diminum |
Tonik |
| 125.Tu Chung | China |
Pinggang |
Diminum |
Tonik |
| 126.Tong San | China |
Tinggi darah |
Diminum |
Tonik |
| 127.Wai San | China |
Tingkatkan perpeluhan |
Diminum |
Tonik |
| 128.Yuk Chuk | China |
Buang panas |
Diminum |
Tonik |
| 129.Pek Khi | China |
Buang angin |
Diminum |
Tonik |
| 130.Siu Wu | China |
Buang angin |
Diminum |
Tonik |
| 131.Tung Chung Chau | China |
Batuk |
Diminum |
Tonik |
| 132.Tien Chit | China |
Buang angin |
Diminum |
Tonik |
Source : Sintoh & Tay, IDS (Sabah), Mei, 1999.